Konpainia

EliralE konpainia

 

Pantxika Telleria Donibane Lohitzuneko koreografoaren borondatez, 2001eko martxoan sortu zen EliralE Konpainia.

0001 Amandine Mano-k sortutako lehen bakar-saioa dugu; Ballet de Nancy konpainian egiten du lan Amandine Manok gaur egun. Manoren bigarren bakar-saioak, Firua deritzonak eta Célia Thomas-ekin sortuak, 2002an lehen postua lortu zuen Eusko Jaurlaritzaren “Koreografo Gazteak” kategorian. Urte horretan bertan, Marseillako Ballet Eskola Nazionaleko (Pietragalla) gonbitari erantzun zion Pantxika Telleriak, Esquisse pour une vie 15 dantzarirentzako koreografialana sortuz. 2002ko maiatzean aurkeztu zen lan hori Marseillako Operan eta adierazitako eskolako errepertorioan egon da harrez geroztik.

2002ko uztailean, Carcasonako jaialdian EliralE Konpainiak bere burua ezagutzera eman zuen. Jaialdi horretan Eden programa aurkeztu zen; honako 3 obra hauek osatzen zuten programa hori: Andante, Eden eta Exquise exubérance. 2002ko abuztuan, irailean eta urrian antzeztu zen arestian aipatutako programa, bereziki, Donibane Lohitzunen, EliralE Konpainiaren jatorrizko hirian, hain zuzen. EliraleE Konpainiak Frantzian eta Espainian egindako emanaldietan nahiz sentsibilizazio-tailerretan eta entsegu irekietan, jarrera ezin sutsuagoarekin hartu dituzte jendeak eta prentsak koreografoak egindako proposamenak.

2003an, Pantxikak bere keinu-mintzaira berrikusi zuen Hiruki eta Lauki sorkuntza berriekin; Biarritzeko Temps d’Aimer jaialdian aurkeztu zituen bi lan horiek. Konpainia zuzentzeaz gain, Pantxikak hainbat jarduera egiten ditu tokian bertan, batik bat, haurrak, eskoletako ikasleak eta oro har, edonolako ikasleak edota mundu osoko dantzariak euskal dantza tradizionalaren gainean sentsibilizatzeari dagokionez.

2004an ziklo berri bat hasi zen koreografoaren eta Konpainiaren bizitzan. Ama izan ondoren, sorkuntza-mundua ikusle gazteengana hurbiltzeko premia sentitzen hasi zen Pantxika, eta horregatik, 2005ean Kadira sortu zuen.

Modu esperimentalean, 23: 22 bakar-saioa sortu zuen 2006an, Pariseko Operako dantzari Sébastien Bertaud artistak antzeztutako obra, hain zuzen ere. Koreografiarako ardatz berria izan zen lan hori, eta eragina izan zuen Lodikroko “haur txikientzako lana“ eta Pastiche “50 urtetik gorako bederatzi dantzarirentzako eta hamabost musikarirentzako lana obretan. 2007an sortu ziren bi lan horiek. Geroago, 2009. urtearen hasieran, Pantxika Telleriak Jon Mayak egindako gonbitari erantzun zion, Kukai Konpainiarekin Soka obra sortuz. Urte horretako maiatzean, EliralE Konpainiak norabidea aldatu zuen, atal artistikoa eta administrazio-atala Azkainen kokatuz, zehazki, dantza-jardueretarako prestatutako Jauregian. 2009ko azaroan, Euskal Herri Hegoaldeko Herri Elkargoaren laguntza finantzarioarekin, Konpainia haurren mundura itzuli zen, Otto sortuz. 2010ean, berriz ere Jon Mayaren laguntzari esker, Sok2 sortu zen, 7 dantzarirentzako eta 3 musikarirentzako pieza.

2011ean bi koreografia-pieza sortu ditu Pantxika Telleriak, EliralE Konpainiak ekoitzi dituenak, hain zuzen:

-Ninika, 3 dantzarirentzako koreografia-pieza, Frantziako Hegoaldeko Komunitatearen (Euskal Herria) kultura-denboraldiaren esparruan sortu zen. Ikusle gazteentzako pieza dugu, eta datozen bost urteetan hedatuko da, antzerkiko lan moduan.

-Gorpitz1, kalean antzezteko pieza, death metaleko musika-proposamen bat jokatzen duten bi dantzari eta aktore bat eszenaratuz. Urte honetan bertan, Pantxika Telleriak Fight for Fandango deritzon pieza bat onetsi du Kukai Konpainiarako. 2012rako, ostera, EliralE konpainiari harrera egingo zaio Biarritzeko Malandain Balletaren egoitzan, Gorpitz2 izeneko lan berri bat sortzeko jomuga izango duen ikerketa-lan bat gauzatzeko xedez. Lan hori 2012ko udazkenean amaituko da, eta besteak beste, hitza eta mugimendua izango ditu helburu.
Urte berean , Pantxika Telleria-k, Fight For Fandango pieza izenpetzen du Kukain Konpainiarentzat.

2012an EliralE konpainiak , CCN Malandain Ballet Biarritzek sustengaturik, H. pieza sortzen du , publiko guziari zuzenduriko pieza hau Miarritzeko Maitialdian estyreinatua izan zen. Urte berean Pantxika Telleria eta Jose Cazaubon-ek LagunArte konpainianiaren gonbidapenean Zun emanaldia sortzen dute.

EliralE konapinia eta LagunArte konpainiaren artean elgar-lan aberats bat sortzen da. Honela, 2013an Ka dira ber-sortzean, Pantxika Telleriak idazketa musikala Kristof Hiriart-eri egin araztea erabakitzen du.
Ikerketa artistiko lanak irekitzen dira elgar-lan honen baitan Jauzien sistema koregrafiko eta musikalaren inguruan eta 01 proiektu amankomun honek 01.01 izeneko karrikarako konferentzia musikal eta dantzatua sortzen du 2014eko udazkenean.

2014 urte hori Ikusle Aktore Eskola-rengandik markatua da ere bai : Hego Lapurdiko Hirigunea eta EliralE konpainia lotzen dituen konbentzioaren barne, Gorputza Jokoan proiektua martxan ematen da.

EliralE konpainiaren instalazioak Senpere herriko Larreko Kultur-gunean dinamika berri bat eman dio.
Orain, konpainia Euskal Kulture Erakundearen gandik eta Departamenduko Kontseiluaren gandik konbentzionatua da.
01 ikerketak JAuzien sistemaren egitura pausatu du eta koregrafarentzat material honekin sortzeko gogoa haundia da.
Konpainiak Arkaitz Miner et Jokin Irungaray musikariekin kolaboratzen du, 2016eko otsailean Xihiko sortzeko, pieza honetan konpainiak DRAC-aren laguntza izan du.

Satie-ka 2015-ean eta Oa-hueak 2016ean sortua izan denak, biek Mugalariak, Donostia 2016 europako kultur hiriburuaren mediazioan oinarritutako sorkuntza prozesuetarako, laguntza izan dute.

Bi dantzari gazteen formakuntzaren baitan, Chloé Sindera eta Oihan Indart, Pantxika Telleriak Bihotz2-ren koregrafia izenpetzen du bi intrepreteentzat. Bihotz2 karrikarako 30 minutuko emanaldi bat izanen da. Pieza honen idazketak Frantz Schubert-en Neska Gaztea eta heriotza-ren musikalitatea ditu abiapuntu, Andanteren bigarren mugimendua.

Konpainiak heldu diren hiru urteetarako lan berri bat idekitzen du Gorputz dantzariaren inguruan, testu koregrafiatuaren nozioa gaitzat. Honi zuzenki loturik, bost interpreterekin eta Célia Thomas-ekin kolaborazio artistikoan, Pantxika Telleriak sorkuntza koregrafiko lan bat abiatzen du 2018-rako : Artha.

 

Pantxika Telleria, Koregrafoa

Donibane Lohizunen sortua den Pantxika Telleriak txikitatik edan du euskal dantzaren iturritik. Handitu ahala, lehenik modern-jazzaren mundua ezagutu du eta ondotik dantza klasikoarena. Horrela, 1987an Pariseko Dantza eta Musikaren Goi Kontserbatorio Nazionalean sartzea lortzen du. 1989ko maiatzean, belauneko zauri larri bat dela eta uste baino lehen uzten du CNSMa. Berriro ikasketa arruntei lotzen zaie eta espainiar letra eta zibilizazio DEUG diploma eskuratzen du Bordeleko unibertsitatean. Alabaina, dantza modu profesionalean bizitzeko grinak bizirik dirau bere baitan eta 1996eko ekainean Bordeleko CAFEDEM eskolan Dantza Irakasle Estatu Diploma erdiesten du. Urte bereko irailean Biarritzeko Gillet-Lipszyc dantza eskolako dantza klasiko irakasle bihurtzen da. Haatik, Pantxikak ez du ahanzten kulturari orokorki eta Euskal Herrikoari bereziki dion atxekimendua : heziketa munduan eskolak ematen dihardu haurrei dantza ezagutaraziz eta aldi berean euskal dantza tradizionalen garapena sustatu asmoz ari diren elkarte batzuetan ere lan egiten du. Dantza emanaldien kritikak ere idazten ditu Euskal Herriko eguneroko prentsan. Azkenik, Biarritz Culture udal elkarteko lankide izendatzen dute 1998ko ekainean, bertan ikuslegoarekiko harremanen ardura ematen zaiolarik. Koreografia, halere, aspaldiko gogoa da eta gogo hau gauzatzeko asmoz, 2001eko martxoan, EliralE konpainia sortzen da, 1901eko legepeko elkarte gisa. Koregrafi sorkuntza profesionalean urte batez hasi eta gero, Pantxika Telleriaren Firua lana Euskadiko Eusko Jaurlaritzak antolatutako koregrafo gazteen sailean onartua da eta erakutsia. 2002an ere, Pietragalla-Marseilleko Ballet Nazionalaren eskolak gomitatzen du 15 dantzari gazteentzat sorkuntza koregrafiko bat eskatuz.

Urtero Elirale konpainiarekin sorkuntza bat proposatuko du dantzari, antzerkilari, bideasta, idazle, musikaritartean izanen direlarik:001, Eden, Andante, Exquise exubérance,Hiruki-Lauki, Kadira, 23:22, Lodikroko, Otto, Ninika, Gorpitz, Ka dira eta Satie-ka sortuko dira. 2009 an Jon Mayak zuzendutako Errenteriako Kukai taldearekin hasiko da kolaboratzen eta bost dantzari eta bi perkusio-jolerentzat sortuko dute Soka izeneko pieza ; Kukairekin Sok(2) eta Fight for fandango sortuko ditu koreografoak. LagunArte konpainiarekin Kristof Hiriart-i lagunduz Zun sortu du. 2014ean Kristof Hiriart, Arkaitz Miner eta Jokin Irungarai musikariekin Jauzi sistema aztertuko dute  eta ikerketa lan horren ondorioz Xihiko emanalida sortuko du 2016eko otsailan. Ikerketa eta sorkuntza lan honengatik Elirale Konpainiak Frantses Kultur Ministeritzaren laguntza lortua du.

Sorkuntza profesionalak.
2016 Xihiko eta Oa-huetak (Elirale konpainia)
2015 Satie-ka (Elirale konpainia)
2014 01.01 (Elirale eta LagunArte konpainiak)
2013 Ka dira (Elirale konpainia)
2012 Zun (LagunArte konpainia)
2012 H. (Elirale konpainia)
2011 Ninika eta  Gorpitz (Elirale konpainia)
     Fight for fandango (Kukai konpainia)
2010 Sok(2) (Kukai konpainia)
2009 Otto (Elirale konpainia)eta Soka (Kukai konpainia)
2007 Lodikroko (Elirale konpainia)
2006 23:22  (Elirale konpainia)
2005 Kadira (Elirale Konpainia)
2003 Hiruki-Lauki (Elirale konpainia)
2002 Andante (EliralE konpainia).
2002 Exquise exuberance (EliralE konpainia).
2002 Esquisse pour une vie (Ecole du Ballet national de Marseille Marie-Claude Pietragalla.).
2002 Eden (EliralE konpainia).
2001 001 eta Firua (EliralE konpainia).
Beste sorkuntzak :
1997ko abendua Berako Kultur etxean
Bera de Bidasoa - Azkaine : Udaberriaren sakrea (Le sacre du Printemps). 8 dantzari eta 3 aktorerentzako (Musika : Igor Stravinski).
1997ko ekaina
Bilboko Kafe-Antzokian : Erdi Guneak. Dantza eta literaturaren arteko harremanaren inguruko performance artistikoa bi idazle gazterekin.
Baionako antzokian :Iruretagoienaren "Ixtorio Mixtorio" dantza tradizionalezko emanaldiaren sorkuntza koreografikoan parte hartzen du.
1996eko abenduan Berako Kultur etxean
Bera de Bidasoa - Sara : Maldan gora. Gabriel Arestiri keinu bat.
8 dantzarirentzakok pieza (Musika : Maurice Ravel).
1995ko abendua Sarako polikiroldegian
Sara, Azkaine eta Zubieta : Errotaren barnean.
7 dantzarirentzako pieza, denbora eta tradizioaren arteko loturak esploratuz (Musika : Béla Bartók).
Lan esperientzia:
1996-1999 Formakuntzaren eta garapen teknikoaren arduraduna da Maritzuli dantza tradizional konpainian.
1998-2006 Ikuslegoarekiko arduraduna Biarritz Culture-n.
1997- 2002 Euskal Dantzarien Biltzarreko animatzaileen formatzaile,honako arloetan : garapen teknikoa, pedagogia eta anatomia.
1996-2006 Professeur de danse classique à l'Ecole des Ballets Gillet-Lipszyc à Anglet et à Biarritz.
1996-1999 Dantza klasiko irakaslea Azkainen, Flik-Flak elkartearen baitan, non besteak beste sorkuntza koreografiko mintegi bat eramaten duen. Heziketa munduan esku hartzen du, hainbat ikastoletan “Baiona, Azkaine, Hazparne, Hendaia, Urruna, Senpere, Uztaritze, Sara, Biarritz“ dantzaren hastapenak proposatuz 4 urtetik 11 urtera bitarteko haurrei.
Bestelako lanak:
1999-2000 Euskadi Irratian : asteroko bi kronikaren arduradun, « Iparraldeko Kalaka » emankizunean.
1999-2003 Euskal Telebistan : "Bertatik Bertara" emankizunean hilabeteroko solaskide.
1996 -1998 Egunkaria eta Gara-n : dantza kritikak idazten ditu.
1997 - 1998 Baionako Gure Irratia-n : dantza kronikaria Biarritzeko « Maitaldia » dantza festibalaren garaiean eta « zenbakia » emankizunean dantza atalaren arduradun.
1993 - 1999 Azkaine, Sara, Bera eta Etxalar biltzen dituen hilabete kulturalaren kide-antolatzaile.
1990 - 1995 Euskal ihauteri tradizionala antolatu ohi duen duen Donibane Lohizuneko « Ihauteri » elkarteko kide-antolatzaile.